Aşure ayı geldiğinde evleri saran o tatlı telaş, hepimizin çocukluğundan kalma en güzel anılardan biridir. Büyük kazanlarda kaynatılan, komşularla paylaşılan ve bereketi simgeleyen bu tatlı, sadece bir yemek değil, aynı zamanda köklü bir geleneğin en lezzetli temsilcisidir. Her evin kendine has bir tarifi, her annenin kendine özgü bir dokunuşu vardır. Ancak temelde iyi bir aşurenin sırrı, sabırla pişirilmesi ve malzemelerin uyumudur.
Bu yazıda, nesilden nesile aktarılan, kıvamı tam yerinde, rengi berrak ve lezzeti damaklarda iz bırakan geleneksel bir aşure tarifi paylaşacağım. Buğdayın en iyi nasıl haşlanacağından, malzemelerin hangi sırayla ekleneceğine kadar tüm detayları adım adım inceleyeceğiz. Eğer bu sene aşureyi siz yapacaksanız ve sonucun mükemmel olmasını istiyorsanız, doğru yerdesiniz.
Aşure Yapımında Malzeme Seçiminin Önemi
Lezzetli bir aşurenin ilk adımı, doğru malzemeleri seçmekten geçer. Kullanacağınız bakliyatların tazeliği, buğdayın cinsi ve kuru meyvelerin kalitesi, tatlınızın sonucunu doğrudan etkiler. Özellikle ana malzeme olan buğday seçimi çok kritiktir. Aşurelik buğdayın (dövme buğday) beyaz, dolgun ve temiz olmasına özen göstermelisiniz.
Kuru fasulye ve nohut gibi bakliyatların da taze olması, pişme sürelerini kısaltır ve lezzetini artırır. Kuru meyveleri seçerken ise çok koyu renkli olmayanları tercih etmek, aşurenizin renginin kararmasını engeller. Örneğin, gün kurusu kayısı yerine sarı kayısı kullanmak veya incirleri ayrı bir yerde hafifçe haşlayıp suyunu süzdükten sonra eklemek, aşurenizin o pırıl pırıl, berrak rengini korumasına yardımcı olur.
Doğru aşure malzemeleri listesini hazırlarken, lezzeti dengelemek için kullanacağınız kuruyemiş çeşitlerinin de taze ve kavrulmamış olmasına dikkat etmelisiniz, çünkü çiğ yemişler tatlının içinde daha doğal bir aroma bırakır.
Geleneksel Aşure Tarifi İçin Gerekli Malzemeler
Aşağıdaki ölçülerle büyük bir tencere dolusu, yaklaşık 15-20 kase aşure elde edebilirsiniz. Kalabalık misafirleriniz veya komşularınız için ideal bir miktardır.
-
500 gram aşurelik buğday (dövme)
-
1 su bardağı nohut
-
1 su bardağı kuru fasulye
-
1 su bardağı kuru üzüm (sarı)
-
1 su bardağı kuru kayısı (küp doğranmış)
-
Yarım su bardağı kuru incir (isteğe bağlı, küp doğranmış)
-
1 portakalın kabuğu (rendelenmiş veya küçük doğranmış)
-
4-5 su bardağı toz şeker (damak tadınıza göre artırıp azaltabilirsiniz)
-
Yarım çay bardağı pirinç (kıvam vermesi için)
-
Sıcak su
Üzeri İçin:
-
Fındık, ceviz, badem
-
Nar taneleri
-
Tarçın
-
Kuş üzümü
-
Dolmalık fıstık
Adım Adım Aşure Yapılışı
Aşure yapmak biraz zaman ve emek ister, ancak sonuçtaki lezzet tüm yorgunluğa değer. İşinizi kolaylaştırmak için hazırlıklara bir gece önceden başlamak en iyisidir.
1. Ön Hazırlık Süreci
Bir gece önceden buğdayı, nohudu ve kuru fasulyeyi ayrı kaplarda bol suyla ıslatın. Buğdayı ıslatırken suyunu birkaç kez değiştirip sarı suyunun çıkmasını sağlayın, ardından üzerini geçecek kadar su ekleyip bir taşım kaynatın ve altını kapatıp sabaha kadar demlenmeye bırakın. Bu yöntem buğdayın patlamasını ve yumuşamasını kolaylaştırır. Nohut ve fasulye de sabaha kadar şişecektir.
2. Pişirme Aşaması
Ertesi gün, nohut ve fasulyeyi ayrı tencerelerde yumuşayana kadar haşlayın. Bakliyatların tam pişmiş olması önemlidir ama dağılacak kadar da erimemelidir. Buğdayı ise büyük bir tencereye alın, üzerine yaklaşık 3-4 litre sıcak su ekleyip orta ateşte kaynamaya bırakın. Buğdaylar iyice açılıp yumuşayana ve suyu hafifçe kıvam alana kadar pişirin. Bu aşamada pirinci de ekleyebilirsiniz; pirinç nişastasını salarak aşurenin daha özlü olmasını sağlar.
3. Malzemelerin Birleşimi
Buğdaylar istediğiniz kıvama gelince, haşlayıp suyunu süzdüğünüz nohut ve fasulyeyi ekleyin. Bir süre birlikte kaynatın. Ardından yıkayıp süzdüğünüz kuru üzümleri ve doğranmış kayısıları ilave edin. Kuru meyveler yumuşayana kadar, yaklaşık 15-20 dakika daha kısık ateşte pişirmeye devam edin.
Eğer incir kullanacaksanız, incirleri ayrı bir kapta 5 dakika haşlayıp kara suyunu süzün ve en son aşamada tencereye ekleyin. Bu, aşurenizin renginin kararmasını önleyen en önemli püf noktasıdır. Portakal kabuğu rendesini de bu aşamada ekleyerek o ferahlatıcı aromayı tatlıya kazandırabilirsiniz.
4. Şeker ve Kıvam Ayarı
Tüm malzemeler bütünleştiğinde şekeri yavaş yavaş ilave edin. Şekeri ekledikten sonra aşure biraz sulanacaktır, bu yüzden kıvamını kontrol ederek gerekirse biraz daha kaynatabilirsiniz. Şekeri en son eklememizin sebebi, bakliyatların sertleşmesini önlemektir. Bir taşım daha kaynattıktan sonra ocağın altını kapatın.
Aşure Yapmanın Püf Noktaları
Mükemmel bir aşure için dikkat etmeniz gereken bazı ince detaylar vardır. Bu küçük sırlar, tatlınızın lezzetini bir üst seviyeye taşıyacaktır.
-
Sıcak Su Bulundurun: Pişirme süreci boyunca tencerenizin yanında mutlaka kaynar su bulundurun. Aşure bekledikçe koyulaşan bir tatlıdır ve pişerken suyu azalabilir. Kıvamı çok yoğunlaşırsa azar azar sıcak su ekleyerek açabilirsiniz.
-
Beyaz Renk İçin Süt: Bazı yörelerde aşurenin renginin daha beyaz olması için pişmeye yakın içine bir çay bardağı sıcak süt eklenir. Bu hem rengi açar hem de lezzete yumuşaklık katar.
-
Karanfil Aroması: Aşurede karanfil kokusunu seviyorsanız ama tanelerinin ağza gelmesini istemiyorsanız, karanfilleri yarım çay bardağı suda kaynatıp sadece suyunu aşureye ekleyebilirsiniz.
Servis ve Sunum Önerileri
Aşureniz piştikten sonra kaselere paylaştırmadan önce tencerede ılınmasını bekleyebilirsiniz, ancak sıcakken kaselere dökmek üzerinin kabuk tutmasını ve süslemelerin daha rahat taşınmasını sağlar. Kaselere aldığınız aşureler oda sıcaklığına geldiğinde üzerini süslemeye başlayabilirsiniz.
Süsleme aşaması tamamen sizin yaratıcılığınıza kalmış. Klasik olarak tarçın, fındık ve ceviz üçlüsü vazgeçilmezdir. Ancak taze nar taneleri aşureye hem renk hem de ferahlık katar. Antep fıstığı, dolmalık fıstık veya susam da sunumunuzu zenginleştirebilir.
Aşure, paylaştıkça çoğalan ve güzelleşen bir gelenektir. Hazırladığınız bu özenli tatlıyı sevdiklerinizle, komşularınızla paylaşarak bereketini artırabilirsiniz. Şimdiden ellerinize sağlık ve afiyet olsun!
